tearma.ie (nó focal.ie mar a bhí)

Cad é an Béarla ar cuircín? Cad a ghlaofá ar Commission Simplification Rolling Programme as Gaeilge? Agus Global Warming? Cad é an leagan Gaeilge ar Computer Simulation? Cad a ghlaonn na Béarlóirí ar Sholas Guaise?

“Téarmaíocht” atá sna samplaí thuas, murab ionann agus “focail”. De ghnáth, is deacra go mór téarmaíocht a aistriú ó theanga go teanga, ós rud é go mbíonn brí theoranta faoi leith ag baint léi, nach léir go minic don aistritheoir féin. Freisin, baineann téarmaíocht le raon áirithe teoranta daoine (eolaithe, dochtúirí, lucht spóirt, mar shampla), agus ní leis an uile dhuine. Ní bhíonn téarmaíocht soiléir do gach aistritheoir ná scríbhneoir, mar sin. Rud amháin atá cinnte, áfach, ná nach féidir teacht ar aistriúcháin ar théarmaíocht i ngnáthfhoclóirí idirtheangacha, rud a fhágann an t-aistritheoir nó an scríbhneoir i gcruachás go minic, go háirithe toisc nach dócha gur saineolaithe iad féin ar an ábhar atá á aistriú.

Is é atá i tearma.ie (nó focal.ie mar a ghlaoití air) ná suíomh ar-líne ina bhfuil teacht éasca ar na téarmaí Gaeilge ar fad atá ann, ina measc na téarmaí atá “ceadaithe”, nó aistrithe, “go hoifigiúil” ag an gCoiste Téarmaíochta. Is é Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge é. Is féidir na téarmaí a chuardach i nGaeilge nó i mBéarla. Seo áis atá againn sa Ghaeilge nach bhfuil ar fáil in an-chuid de mhórtheangacha na hEorpa.

tearma.ie bunaithe ar an saothar cheannródaíochta atá ar bun ag an gCoiste Téarmaíochta le breis agus daichead bliana. Tá an Coiste Téarmaíochta freagrach as téarmaíocht na Gaeilge a bhailiú agus a bhainistiú, agus tá na mílte téarmaí, idir théarmaí leighis, innealtóireachta, spóirt, riaracháin, eolaíochta agus eile, bailithe aige thar na blianta sin. Go dtí tamall de bhlianta ó shin, bhí an t-eolas seo ar fad i dtaisce i sainfhoclóirí bheaga de gach aon chineál, ach anois tá sé ar fáil ar an idirlíon san aon áit amháin.

Níl aon amhras ach go bhfuil éacht déanta ag Fiontar, in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath (DCU), maidir le tearma.ie. Is éard atá déanta ag Fiontar ná na téarmaí seo ar fad a chur ar fáil ar an aon suíomh idirlín amháin, ar bhealach chomh snasta agus a d’fhéadfaí a shamhlú, don domhan mór.

Is féidir leis an úsáideoir an focal atá le cuardach, nó an t-abairtín, a chur isteach sa bhosca cuardaigh i nGaeilge nó i mBéarla, agus aimsítear gach aistriúchán bailí sa teanga eile. Ní hamháin go ndéantar cuardach ar an dtéarma mar a scríobhtar é, ach déantar cuardach ar leaganacha eile de freisin, mar shampla le séimhiú, agus déantar (go hiondúil) leaganacha eile de na téarmaí a chur ar fáil, an tuiseal ginideach, mar shampla.

Tá breis agus 175,000 téarma Gaeilge ar an suíomh i láthair na huaire. Ní mór a mheabhrú arís, áfach, gur foclóir téarmaíochta atá ann, ní gnáthfhoclóir. É sin ráite, cé nach molann lucht Fiontair an suíomh a úsáid mar fhoclóir ginearálta, is annamh nach n-aimsítear gnáthfhocal, a bhuíochas le méid an bhunachair atá ann.

Ní haon ionadh gur bronnadh an duais do An Suíomh Gaeilge is Fearr don bhliain 2008 do fhoireann Fiontair as ucht a gcuid oibre ar tearma.ie/focal.ie. Tá caighdeán ard leagtha ag Fiontar nár mhiste a leanúint i dteangacha eile freisin.

Is féidir teacht ar an suíomh ag: www.tearma.ie

Chun feidhm a bhaint as:

Cuir isteach an téarma atá á chuardach, brúigh ar an gcnaipe cuí, agus féach ar na torthaí.

Cúrsa Scileanna Foclóra

Tá cúrsa scileanna foclóra ann freisin ar shuíomh tearma.ie. Má leantar na treoracha, beifear in ann leas i bhfad níos éifeachtaí a bhaint as an suíomh. Tá nasc ann ag barr an leathanaigh, nó is féidir an nasc seo a úsáid chomh maith:

Nóta

Cuireadh tús leis an obair le cabhair ó dheontas ón Aontas Eorpach. Táthar ag leanúint den obair fós, anois le cúnamh ó Fhoras na Gaeilge, agus bítear ag cur leis an mbunachar de shíor.

LibreOffice - An Próiseálaí Focal is Fearr

Foclóir Gaeilge/Gaeilge ar-líne

Potafocal